captcha image

A password will be e-mailed to you.

 

Zorze na Ganimedesie. Rys. NASA, ESA i G. Bacon (STScI)

Zorze na Ganimedesie. Rys. NASA, ESA i G. Bacon (STScI)

Ganimedes jest największym księżycem w Układzie Słonecznym, większym nawet od planety – Merkurego. Pomiary jego gęstości wskazują, że z pewnością nie jest litą skałą – jest na to stanowczo za lekki. Od dawna więc podejrzewano, że musi być zbudowany z mieszaniny skał i wody, nie wiadomo było jednak, w jakiej postaci znajduje się tam woda.

Teraz odpowiedź uzyskaliśmy w dość niezwykły sposób – dzięki obserwacji zorzy, jaka pojawia się wokół Ganimedesa. Bowiem ten ogromny (5268 km średnicy) księżyc ma swoje własne pole magnetyczne. To prawdziwa rzadkość, nie znamy innego satelity, który wytwarzałby coś takiego.

Dwa pasma zorzy na Ganimedesie. Rys.  NASA, ESA, J. Saur (University of Cologne, Germany)

Dwa pasma zorzy na Ganimedesie. Rys. NASA, ESA, J. Saur (University of Cologne, Germany)

Pole magnetyczne Ganimedesa wychwytuje wysokoenergetyczne cząstki i sprawia, że wokół księżyca powstaje zorza polarna podobna do tej, jaką obserwujemy na Ziemi i wokół planet mających pole magnetyczne.

Te zorze świecą w ultrafiolecie, więc do ich obserwacji użyto spektrografu STIS zamontowanego w teleskopie Hubble’a.

I tu zaczyna się cała zabawa. Bowiem, w przeciwieństwie do Ziemi, Ganimedes ma słabe pole magnetyczne, które w dodatku podlega ogromnemu wpływowi pola Jowisza, wokół którego krąży ten księżyc. Jowisz odchyla pole Ganimedesa sprawiając, że zorze polarne wcale nie są polarne czyli nie występują w pobliżu biegunów księżyca, ale znacznie bliżej równika, a w dodatku ich położenie stale się zmienia.

Wahania zorzy na Ganimedesie - bez oceanu i z oceanem wewnątrz. Rys. NASA, ESA i A. Feild (STScI)

Wahania zorzy na Ganimedesie – bez oceanu i z oceanem wewnątrz. Rys. NASA, ESA i A. Feild (STScI)

Obserwując te zmiany astronomowie doszli do wniosku, że Ganimedes nie może być wewnątrz zestalony – gdyby tak było, pole magnetyczne inaczej by się rozkładało i zorze tańczyłyby znacznie intensywniej, niż to się faktycznie dzieje. Najlepszym wyjaśnieniem ich względnej stałości jest istnienie pod powierzchnią Ganimedesa gigantycznego płynnego oceanu słonej wody.

Ocenia się, że ganimedejski ocean leży około 150 km pod powierzchnią księżyca i ma głębokość sięgającą 100 km, a więc 10 razy większą, niż ziemskie oceany. Co więcej jego objętość jest prawdopodobnie większa, niż wszystkich ziemskich oceanów razem wziętych.

Ganimedes ma więc pod grubą skorupą lodową płynny ocean, a potem znowu warstwę lodu tworzącego płaszcz. Głębiej leży skalny płaszcz i żelazne jądro, które wiruje wytwarzając pole magnetyczne księżyca.

Przekrój Ganimedesa. Rys. NASA, ESA i A. Feild (STScI)

Przekrój Ganimedesa. Rys. NASA, ESA i A. Feild (STScI)

Jeśli gdzieś jest woda, to automatycznie pojawiają się rozważania na temat życia. Tradycyjne źródło energii, promieniowanie słoneczne, nie jest dostępne pod warstwą lodu, ale przecież istnieją inne sposoby uzyskiwania energii – choćby chemicznej. No dobrze, ale teraz już zbliżamy się do granicy fantastyki.

Zbadanie oceanu Ganimedesa będzie bardzo trudnym zadaniem – dziś trudno nawet sobie wyobrazić sposób przedostania się przez 150 km lodu. Ale sto lat temu trudno było wyobrazić sobie choćby wzlecenie na 100 km ponad powierzchnię Ziemi.

 

 

Czego u nas szukaliście?

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

9 komentarzy
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Hmmm
Hmmm
5 lat temu

Może to będzie głupie pytania ale po prostu nie znam na nie odpowiedzi. Pod wpływem czego (sił?) wiruje te żelazne jądro? Tym bardziej mnie to zastanawia, że jest ono w litej skale.

CzepiamSię
CzepiamSię
Reply to  Hmmm
5 lat temu

Wróć do słownika, potem zadawaj pytania.

Lubię naukę.
Lubię naukę.
Reply to  CzepiamSię
5 lat temu

@Czepiam Się: widać jaki Ty mądry, co słownik da? Czy wiesz do czego służy? Bo widać, że nie masz pojęcia. Ta osoba miała pytanie, bo jest ciekawa, a jak na razie kto pyta, ten jest ciekawy. Jak Ci przeszkadza, że ktoś będzie miał większą wiedzę poprzez zadawanie pytań, to znajdź jakieś zainteresowania, to wtedy będziesz miał co pytać, a też będziesz się rozwijać. Ta strona nosi tytuł „Crazy Nauka” i jest dla tych, którzy są ciekawi i nie boją się zadawać pytań. Jak Ty taki jesteś mądry, to po co wchodzisz na tą stronę? Jak Ci się nudzi, że czepiasz… Czytaj więcej »

dddddd
dddddd
Reply to  Lubię naukę.
4 lat temu

idz zwal sobie konia stary hehe

Crazy Nauka
Crazy Nauka
Reply to  Hmmm
5 lat temu

Jądro wiruje wraz z obrotem samego księżyca. Choć może być i tak, że kręci się szybciej, niż glob – tak dzieje się w przypadku ziemi.
Skała na tej głębokości prawdopodobnie jest rozgrzana i płynna.

Radzik
Radzik
5 lat temu

czyli wirujący Ganimedes wytwarza prąd elektryczny – obracający się metal w polu magnetycznym.

c
c
Reply to  Radzik
4 lat temu

a jadro naszej ziemi wytwrza prąd? wytwarza to pole

grzegorz
grzegorz
5 lat temu

o chuju złoty!!!

xyz
xyz
1 rok temu

Mnie osobiście najbardziej zdumiewają prędkości księżyców Jowisza z jakimi krążą wokół tej planety. Według Wikipedii Io Półoś wielka 421 800 Obrót po orbicie trwa 1,77 dnia Prędkość orbitalna 17, 34 km/s= ok. 62, 424 km/h= ok. 51, 167 Ma Europa Półoś wielka 671 100km Pełny obrót po orbicie trwa 3,551 dnia Prędkość orbitalna 13, 74 km/s= około 49 464 km/h= około 40, 54 prędkości dźwięku (Macha) Ganimedes Półoś wielka 1 070 400 km obrót po orbicie trwa 7,15 dnia Prędkość orbitalna 10, 88 km/s= około 39, 168 km/h= około 32, 1 Ma Kallisto Półoś wielka 1 882 700 km Czas… Czytaj więcej »

Nie ma więcej wpisów
9
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x