captcha image

A password will be e-mailed to you.

 

Koniec banana Fot. MAURO CATEB

Koniec banana Fot. MAURO CATEB

Każdy banan, jaki jadłeś pochodzi niemal na pewno od jednej jedynej rośliny, która po raz pierwszy wydała owoce w 1936 roku w Anglii. To odmiana (a właściwie – kultywar) Cavendish. Właściwie dość kiepski – łatwo się obija, czernieje, szybko psuje. Trudny w transporcie musi być przewożony w stanie niedojrzałym, mocno opakowany i zabezpieczony.

Ale nie ma co narzekać, bo wkrótce możemy całkiem pożegnać się ze smakiem bananów. Jakichkolwiek. Od lat rozwija się bowiem choroba, która bezwzględnie i niezwykłą sprawnością niszczy całe rośliny. Dotąd opanowała Południową Azję, Australię, Afrykę i Bliski Wschód. Teraz szykuje się najgorsze – wywołujący tak zwaną chorobę panamską grzyb pojawi się w Ameryce Południowej, skąd pochodzi 82 procent bananów, które na co dzień jadamy. Grzyb Fusarium oxysporum f.sp. cubense albo już tam jest, albo lada chwila będzie.

A to oznacza prawdziwą katastrofę. Wszystkie banany Cavendish są klonami jednej rośliny wywodzącej się z Anglii. Ponieważ ten kultywar jest bezpłodny, rozmnaża się go przez dzielenie rośliny. Brak więc jakiekolwiek zmienności genetycznej, która mogłaby ochronić banany przed chorobą. Grzyb Fusarium oxysporum wykorzystuje to bezwzględnie. Gdy rozprzestrzeni się w Ameryce Południowej, szybko zniszczy praktycznie wszystkie plantacje.

Jeśli ktoś uważa, że to katastroficzne wizje i przesada, powinien wspomnieć na historię, która zaczęła się w latach XX. ubiegłego stulecia. Wówczas pierwszy szczep choroby panamskiej w ciągu dwóch dekad praktycznie całkowicie zniszczył najlepszą odmianę banana – Gros Michel. Różnica względem Cavendish była ponoć zasadnicza – tamte banany miały elastyczną skórkę, która doskonale chroniła delikatny miąższ przed obiciem, nadawały się do długiego przechowywania, nie czerniały, były aromatyczne i wybornie smakowały. Niestety okazały się wrażliwe na zabójczy grzyb.

Po latach walki musieliśmy się poddać i postawić krzyżyk na Gros Michel. Pozostał nam gorszy Cavendish, którego jedyną zaletą była odporność na chorobę panamską. Niestety po jakimś czasie pojawiły się nowe szczepy grzyba, a najgroźniejszy z nich zwany Tropical Race 4 atakuje również odpornego dotąd Cavendisha.

Na razie brak skutecznych rozwiązań. Nie mamy odmiany bananów, która mogłaby zastąpić to, co dziś jemy. Nie potrafimy powstrzymać choroby panamskiej – wystarczy mała grudka zakażonej ziemi przyczepiona do buta, by przenieść zarazę na kolejną plantację. Być może rozwiązaniem byłaby modyfikacja genetyczna, która uodporniłaby banany na chorobę. Kłopot w tym, że nawet jeśli udałoby się ją opracować, to wymagałoby to wymiany wszystkich roślin na wszystkich plantacjach świata.

[edycja] Należy jeszcze dodać, że choć na świecie istnieje bardzo wiele odmian i kultywarów bananów, to najagresywniejszy szczep choroby panamskiej wydaje się atakować ogromną większość z nich. Z kolei te, które mogą być odporne nie nadają się do masowej uprawy i transportu na wielkie odległości.

Mam nadzieję, że nie jesteśmy ostatnim pokoleniem, które może jadać banany…

Czego u nas szukaliście?

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

8 komentarzy
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Berial
Berial
4 lat temu

Moje ulubione owoce 🙁

MrHybryda
MrHybryda
4 lat temu

Jak w Interstellar, tyle, że tam choroba zaatakowała zboża…
To przerażający przykład pokazujący niebezpieczeństwa związane z coraz mniejszą różnorodnością genetyczną roślin uprawnych.
Gdy się czyta czasopisma popularnonaukowe to wszystko gra i buczy, ale jak do kupy poskładać przeróżne doniesienia z życia przyrody, to czasem mam wrażenie, że ludzkość robi coraz większe kroki ku własnej zgubie. Globalne ocieplenie oraz globalizacja powoduje drastyczne zmiany w ekosystemach zarówno morskich jak i lądowych. Pojawiają się inwazyjne gatunki zwierząt, roślin, grzybów, do tego klęski żywiołowe, a na dokładkę katastrofy ekologiczne wywołane przez człowieka. Dokąd zmierzamy?

Dominik Kurek
Dominik Kurek
4 lat temu

Amerykanie powoli akceptują GMO może i zielony (pod względem wiedzy) Greenpeace się przekona

anna kar
anna kar
Reply to  Dominik Kurek
4 lat temu

„Wszystkie banany Cavendish są klonami jednej rośliny wywodzącej się z Anglii. Ponieważ ten kultywar jest bezpłodny”
To jest właśnie wyhodowana specjalna odmiana (czyt GMO) panie kolorowy

Crazy Nauka
Crazy Nauka
Reply to  anna kar
4 lat temu

Nie jest to rośli na modyfikowana za pomocą inżynierii genetycznej. Ale efekt jest ten sam.

Bar San
Bar San
Reply to  anna kar
4 lat temu

No niestety niezupełnie. To co jest opisane to nie jest GMO same z siebie. GMO to ingerencja w materiał genetyczny. A tu było hodowla – jak z bydłem. Wybrano najlepsze i je hodowano w odpowiednich warunkach. Wpłyneło to na materiał genetyczny poprzez ekspresję, a nie ingerencję.

wisznu
wisznu
4 lat temu

nie jest tak źle – już jesteśmy przedostatnim pokoleniem 😉

Olo
Olo
2 lat temu

Ciekawe jest tez to ze za PRL banany smakowaly inaczej i nawet dosc dlugo po prl tez tak smakowaly ale ostatnio ten smak sie zmienil i pęka tez skorka na bananach a ogonek trudno oderwac (obrac) i jest on bardzo łamliwy co kiedys nie wystepowalo .Nikt o tym nie informuje bo pewnie to jedna z tajemnic ktorej nie ma sie dowiedziec konsument . Czy to juz modyfikacja GMO?

Nie ma więcej wpisów
8
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x