captcha image

A password will be e-mailed to you.

Fot. Olgierd Rudak/Flickr

Męczący upał? Choć trudno w to uwierzyć, radzimy sobie z nim świetnie, bo jesteśmy do niego przystosowani.

Prognozy na najbliższe dni pokazują temperatury przekraczające w wielu miejscach Polski 35 st. C. Jak my to zniesiemy? Prawdopodobnie całkiem dobrze. Do znoszenia skwaru nasi praprzodkowie hartowali się na gorącej afrykańskiej sawannie przez niemal 7 mln lat. Człowiek opuścił Afrykę dopiero kilkadziesiąt tysięcy lat temu, co jest mgnieniem oka z punktu widzenia ewolucji. Fizjologicznie wciąż więc w ogromnym stopniu jesteśmy przystosowani do życia na sawannie. Nadzy, możemy utrzymać stałą temperaturę ciała nawet wtedy, gdy wokół panuje niemal 50 st. C. Co sprawia, że się nam to udaje?

Postawa wyprostowana

Pozwala na intensywną utratę ciepła przez górne, lepiej wietrzone partie ciała (większy żar panuje tuż przy gruncie), które są w dodatku wyposażone w dwukrotnie większą liczbę gruczołów potowych niż dolna część ciała.

Wyprostowani, wystawiamy na zwrotnikowe słońce w zenicie (do którego znoszenia jesteśmy ewolucyjnie przystosowani) zaledwie 7 proc. powierzchni ciała. Czworonogi o masie ciała zbliżonej do naszej nagrzewają aż 20 proc. swojej powierzchni. Przed przegrzaniem chroni je futro niedopuszczające gorąca do skóry.

Pocenie się

Fot. Shahril Affandi Radzali/Wikimedia

Jest najefektywniejszym sposobem na utrzymanie stałej temperatury ciała. Człowiek jest jedynym tak silnie pocącym się stworzeniem – może wylać nawet 1 litr potu na godzinę! Osiągamy to dzięki 2-4 mln gruczołów potowych. Aby chłodzenie było skuteczne, musimy nieustannie dostarczać organizmowi wody – pić nawet więcej, niż dyktuje pragnienie.

Uwaga! Pot daje efekt chłodzenia tylko wtedy, gdy wyparuje, odbierając skórze ciepło. Jeśli natomiast spływa albo jest ścierany, wówczas system chłodzenia zawodzi. To dlatego łatwiej nam znieść ponad 40 st. C na wietrznej pustyni niż 30 st. C w dżungli, gdzie pot z nas spływa zamiast parować.

Ważne! Nie należy ścierać potu z twarzy czy głowy. Rozprowadzony po skórze najlepiej chłodzi nasze ciało.

Pocenie się twarzy to najlepszy sposób chłodzenia mózgu, który z całego organizmu jest najbardziej podatny na przegrzanie (śmierć komórek mózgu następuje przy 41,5 st. C).

Owłosienie

Włosy na naszych głowach spełniają tę samą funkcję co futro u zwierząt. Z kolei skąpe owłosienie reszty ciała utrudnia spływanie potu po skórze – dzięki temu pot łatwiej paruje i nas chłodzi. Dodatkowo wydzielina gruczołów łojowych emulguje z potem, obniżając jego napięcie powierzchniowe, co przeciwdziała tworzeniu się kropli.

Pocenie się może zastąpić chłodna kąpiel, która przynosi szybką ulgę ciału cierpiącemu od upału, zgodnie z zasadą stosowaną w saunie, w której najpierw się nagrzewamy, a potem chłodzimy.

Oczywiście upały (jak i pobyt w saunie) źle znoszą osoby starsze i cierpiące na choroby układu krążenia, które powinny zdecydowanie unikać przebywania na słońcu i w nagrzanych pomieszczeniach. Powinny też pić więcej płynów, niż dyktuje im pragnienie.

 

Czego u nas szukaliście?

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

9 komentarzy
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Jarek Luczkiewicz (@jlucz)
Jarek Luczkiewicz (@jlucz)
7 lat temu

za późno. już wytarłem czoło 🙂

Piotr Stanisławski
Piotr Stanisławski
Admin
Reply to  Jarek Luczkiewicz (@jlucz)
7 lat temu

Łączymy się w bólu i upale 🙂

aneta
aneta
Reply to  Piotr Stanisławski
7 lat temu

Nie zgodzę się z ostatnim akapitem i z wypowiedzią pana profesora, otóż dobry kolega mojego taty z liceum właśnie w ten sposób umarł. Chłopcy grali w piłkę nad basenem dłuższą chwilę, po czym jeden z nich rozpędził się i wskoczył do wody ‚na bombę’ – wypłynął już martwy, jak się potem okazało, po prostu stanęło mu serce.

Piotr Stanisławski
Piotr Stanisławski
Admin
Reply to  aneta
7 lat temu

To raczej kwestia jakiejś ukrytej wady serca. W niesprzyjających okolicznościach może się coś takiego zdarzyć.

Anonimowo
Anonimowo
7 lat temu

Ciekawe info. Czyli depilacja np. nóg jest szkodliwa?

Sky
Sky
Reply to  Anonimowo
7 lat temu

„skąpe owłosienie reszty ciała utrudnia spływanie potu po skórze – dzięki temu pot łatwiej paruje i nas chłodzi” – czyli lepiej golic chyba? To tego mam jeszcze pytanie: czy lepiej golić pachy? Czy jest jakikolwiek pożytek z tych włosów?

Mikolaj
Mikolaj
7 lat temu

Co z gwałtownym schłodzeniem rozgrzanej głowy? Też jest to neutralne?

Piotr Stanisławski
Piotr Stanisławski
Admin
Reply to  Mikolaj
7 lat temu

Nie powinno zaszkodzić. Trudno sobie wyobrazić mechanizm, który miałby tu wywołać jakieś negatywny efekty.

Marcin
Marcin
5 lat temu

Powiem, że jak wczoraj trochę pobiegałem i się mega zgrzałem to zrobiłem sobie przerwę i jak zaczął ze mnie pot spływać zrobiło mi się chłodno żeby nie powiedzieć zimno.

Nie ma więcej wpisów
9
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x