captcha image

A password will be e-mailed to you.

Zadaliście nam ostatnio sporo pytań o to, czy dokarmiać zimą ptaki, a jeśli tak, to czym. Po odpowiedzi na te pytania zwróciliśmy się do ornitologa Adama Zbyryta z Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków (PTOP) i Wydziału Biologii Uniwersytetu w Białymstoku. Adam jest jednym z autorów książki „Ochrona ptaków w mieście”, którą w tym poście cytujemy.

Książkę „Ochrona ptaków w mieście”, której autorami są Marcin Bocheński, Olaf Ciebiera, Paweł T. Dolata, Leszek Jerzak i Adam Zbyryt, można bezpłatnie pobrać pod tym linkiem.

Fot. Adam Zbyryt

Temat dokarmiania ptaków wzbudza bardzo wiele kontrowersji, zarówno wśród laików, jak i  naukowców. Działanie to ma prawdopodobnie tyle samo przeciwników, co zwolenników. Podają oni wiele argumentów za i  przeciw dokarmianiu ptaków. Do tych pierwszych należy aspekt edukacyjny oraz dowody na to, że zostały poczynione zbyt wielkie zmiany w środowisku naturalnym, aby zaprzestać czynnej ochrony ptaków. Do argumentów przeciw zalicza się fakty, że: dokarmiane są jedynie gatunki liczne i pospolite, niewymagające szczególnej pomocy; zaburza się selekcję naturalną i naturalne zachowania ptaków m.in. sezonowe wędrówki; nieumiejętne dokarmianie niesie ze sobą więcej szkód niż korzyści. Nie sposób jednak arbitralnie rozsądzić, kto ma rację. Na pewno trzeba jednak dokarmiać ptaki tak, aby nie czynić im ewidentnych szkód, o  czym niżej.

W celu prawidłowego dokarmiania ptaków należy stosować się do kilku podstawowych zasad. Zasady te są odmienne dla ptaków wodnych, jak i ptaków śpiewających, które najczęściej spotyka się w przydomowych ogrodach.

Dokarmianie ptaków wodnych

Fot. Adam Zbyryt

Ptaki wodno-błotne, przede wszystkim kaczki i  łabędzie, są szczególnie wrażliwe na nieodpowiednie dokarmianie. Dotyczy to zwłaszcza zaburzenia cyklu migracyjnego. Regularnie dokarmiane ptaki bardzo często nie podejmują okresowych wędrówek. W  przypadku nadejścia ciężkich i  mroźnych zim może się to okazać dla nich tragiczne w  skutkach. Należy zauważyć, że jeszcze do niedawna większość polskich kaczek i  łabędzi podejmowała sezonowe wędrówki na zimowiska do zachodniej i południowej Europy. Obecnie, głównie na skutek właśnie dokarmiania, ptaki te można obserwować w wielu miastach przez cały rok.

Ale tu pojawia się istotny problem. O ile w  zwykłe zimowe dni osób karmiących nie brakuje; o tyle w mroźne dni, gdy lód pokrywa powierzchnię wody i przy przeręblach gromadzą się stada ptaków, osób karmiących jest niewiele. Właśnie wtedy, kiedy pomoc jest najbardziej potrzebna, kiedy karmione od jesieni ptaki przyzwyczaiły się do codziennej pomocy, jej brak może mieć dramatyczne skutki. Aby odpowiedzialnie i  poprawnie dokarmiać ptaki wodne, należy ściśle trzymać się następujących zasad, przyjętych m.in. przez Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków i Polską Grupę Badania Łabędzi przy Stacji Ornitologicznej Polskiej Akademii Nauk w Gdańsku:

•  dokarmianie prowadzić tylko zimą w  czasie mrozów, gdy zalega gruba pokrywa śnieżna, oraz gdy zamarznięta jest większość zbiorników wodnych i cieków;

•  pokarm trzeba wykładać w miejscach, gdzie nie będzie on zamakał, tj. na brzegu w  niewielkiej odległości od wody, z dala od dróg, chodników i  innych miejsc, w których ptaki wychodzące na brzeg mogą być narażone na ataki psów i kotów;

•  należy podawać jedynie świeże warzywa (marchewka, brokuły, kalafior, biała kapusta, ziarna kukurydzy), najlepiej pokrojone, surowe lub lekko obgotowane w nieosolonej wodzie, a  także poślad [ziarno zbóż gorszego gatunku oddzielone podczas czyszczenia zboża – przyp. CN], otręby, płatki zbożowe, gotowaną i  wysuszoną pszenicę, kaszę i ryż;

•  uzupełnieniem diety w krótkim okresie może być czerstwe, drobno pokrojone w kostkę białe pieczywo (w żadnym wypadku nie razowe).

Dokarmianie małych i  średnich ptaków

Ptaki wróblowe i  gołębie licznie zimują w  miastach. Wiele z  nich przyzwyczaiło się do tego, że w  tym trudnym okresie ludzie dostarczają im pokarmu. Wiele gatunków podobnie jak kaczki zatraciło potrzebę podejmowania wędrówek (np. kosy). Dokarmiając ptaki, należy ściśle stosować się następujących zasad:

•  pokarm podawać tylko w  okresie mrozów i  wysokiej pokrywy śnieżnej, ponieważ kiedy panują dodatnie temperatury, optymalne do rozwoju grzybów, bakterii i pierwotniaków chorobotwórczych, zanieczyszczony odchodami niezjedzony pokarm, stanowi doskonałą pożywkę dla tych organizmów, które wywołują choroby ptaków;

•  nie należy dokarmić ptaków latem, ponieważ jest to nieuzasadnione i mało efektywne – w tym okresie ptaki preferują wykorzystywać bardziej naturalny i zdrowszy dla nich pokarm;

•  dokarmianie należy prowadzić systematycznie, tj. regularnie uzupełniać pokarm oraz wymieniać go na świeży w przypadku, gdy zbyt długo zalega w karmniku;

•  pokarm powinien być jak najbardziej zbliżony do naturalnego, pozbawiony sztucznych barwników i  konserwantów, przypraw oraz soli; najlepiej do tego celu stosować:

– różnego rodzaju kasze, pszenicę, ryż, białe pieczywo pokrojone w  kostkę (dla ptaków krukowatych i gołębi);

– nasiona słonecznika, konopie, proso, ziarna słonecznika łuskane lub w łupinach, ziarna dyni, orzechy włoskie, płatki owsiane (dla: wróbla, mazurka, sikor, kowalika, trznadla, gila, grubodzioba, zięby, jera, dzwońca, szczygła i raniuszka);

– surową słoninę (dla różnych gatunków sikor i dzięciołów);

– krojone jabłka oraz suszone lub mrożone owoce dzikich krzewów, np. rokitnika, jarzębiny, czeremchy zwyczajnej, ligustru, bzu czarnego i koralowego, czeremchy pospolitej, głogów, tarniny, dzikiej róży, berberysu oraz krzewów ogrodowych, np. porzeczki i aronii, a także suszone daktyle i rodzynki (dla kwiczoła, kosa i innych drozdów);

•  w czasie dokarmiania należy unikać stosowania zbyt dużych ilości suszonych owoców ponieważ mają one tendencję do zwiększania swojej objętości w  żołądkach ptaków – co może okazać się dla nich bardzo niebezpieczne w przypadku zjedzenia ich w zbyt dużej porcji;

•  zamiast wysypywać w całości do karmnika, część pokarmu można podawać na ziemi po wcześniejszym odgarnięciu warstwy zlegającego śniegu – dotyczy to głównie wróbli, mazurków i trznadli, które chętnie pobierają pokarm z ziemi;

•  należy wykładać do stałych, wyznaczonych to tego celu miejsc. Miejsca takie powinny zapewniać bezpieczeństwo ptakom, a przy okazji nie powinny tworzyć konfliktów między mieszkańcami miasta.

Powyższy artykuł jest fragmentem książki „Ochrona ptaków w mieście”. Po więcej informacji o miejskich ptakach sięgnijcie pod ten link (PDF-a można pobrać bezpłatnie).

0 0 vote
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
Nie ma więcej wpisów
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x