captcha image

A password will be e-mailed to you.

Opowiem Wam o scenariuszu jednego z moich koszmarów: wielogodzinnej awarii prądu zimą. I, paradoksalnie, to właśnie globalne ocieplenie sprawia, że zimy, mimo iż coraz cieplejsze i bezśnieżne, mogą dostarczać szalonych zjawisk pogodowych – tym groźniejszych, im mniej ich się spodziewamy.

Polska leży w strefie klimatu umiarkowanego o nieumiarkowanych zmianach pogody

– powiedział mi prof. Szymon Malinowski, fizyk atmosfery z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego i portalu “Nauka o klimacie”. Słowa te dotyczyły klimatu naszego kraju w XX wieku, a globalne ocieplenie jeszcze bardziej pogłębiło ten problem.

Największe ekstrema pojawiają się latem: fale upałów, pustynnienie gleb, zmniejszenie zasobów wody, pożary lasów, powodzie, gwałtowne burze czy trąby powietrzne. Wskutek globalnego ocieplenia te zjawiska robią się coraz gwałtowniejsze i jest ich coraz więcej. O ile?

Dane European Academies’ Science Advisory Council (EASAC), czyli organizacji zrzeszającej akademie nauk z państw Unii Europejskiej oraz ze Szwajcarii i Norwegii, pokazują, że na świecie od 1980 roku liczba powodzi i innych zdarzeń hydrologicznych wzrosła CZTEROKROTNIE. Najsilniejszy wzrost liczby tych ekstremalnych zjawisk nastąpił w ostatnich latach – od 2004 roku uległa ona podwojeniu! W porównaniu z 1980 rokiem Ziemia doświadcza teraz PONAD DWUKROTNIE WIĘCEJ fal upałów, susz i związanych z nimi pożarów lasów. Liczba burz jest DWUKROTNIE WIĘKSZA niż 38 lat temu. Opisałam to w artykule z marca tego roku.  

Zima atakuje, bo Arktyka się ociepla

Wraz z ocieplaniem się klimatu zimy robią się łagodne i bezśnieżne. To dość wygodne – rzadziej zmagamy się z dużymi opadami śniegu, gołoledzią, zatorami lodowymi czy powodziami roztopowymi. W związku z tym zużywamy mniej energii i szybko się przyzwyczajamy do łatwiejszego życia. Tyle że globalne ocieplenie nie oznacza dla Polski tego, że mrozy się już u nas nie pojawią i będziemy mogli spokojnie sobie hodować w ogródkach palmy. Oznacza raczej to, że gwałtowne zjawiska pogodowe stają się bardziej nieprzewidywalne.

Wśród tych zjawisk można wymienić burze śnieżne czy lodowe – te ostatnie dobrze znane w Ameryce Północnej, gdzie co i rusz powodują potężne blackouty. Jeden z najdotkliwszych miał miejsce w 2013 roku i pozostawił bez prądu kilkaset tysięcy mieszkańców Toronto w Kanadzie. Pamiętam dramatyczne relacje naszej rodziny, która mieszka w Toronto i też została dotknięta tą awarią.

Blackout w Toronto w 2003 roku. Fot. 
Camerafiend/Wikimedia

No i rzecz nieoczywista w kontekście ocieplenia klimatu: wciąż mogą do nas zawitać fale mrozu, a w dodatku tkwić tu uporczywie dużo dłużej, niż byśmy się tego spodziewali. Wszystko za sprawą… ocieplenia w Arktyce, które wpływa na kształt prądu strumieniowego, czyli strumienia powietrza opasującego obszary podbiegunowe na wysokości rzędu 10 km. Strumień ten, w dużym uproszczeniu, oddziela masy powietrza znad bieguna od tych z obszarów na południe od koła podbiegunowego.

Bywa jednak, że wskutek podwyższonej temperatury nad Arktyką prąd strumieniowy meandruje, czyli wygina się w łuki, wpuszczając arktyczne powietrze nad obszary wysunięte dość daleko na południe, i w tym kształcie zastyga na wiele dni. Tak np. było w styczniu 2017 roku w Polsce, a także w styczniu 2014 czy 2018 roku w Stanach Zjednoczonych, gdzie odnotowano niemal -40°C.

A im bardziej klimat Arktyki ulega rozchwianiu, tym więcej anomalii pogodowych będzie nam się zdarzać. To, czego możemy się więc spodziewać, to ciepłe, bezśnieżne zimy, przerywane gwałtownymi spadkami temperatury. Ucierpi rolnictwo i ogrodnictwo, ucierpimy i my.

Co z tym blackoutem?

A teraz opowiem Wam o zapowiedzianym już scenariuszu wielogodzinnej awarii prądu. To jest coś, co jest prostą konsekwencją ocieplenia klimatu i co – w przeciwieństwie do innych skutków – wszyscy natychmiast odczulibyśmy na własnej skórze.

Ocieplenie klimatu sprzyja blackoutom. Bo np. 10 sierpnia 2015 roku Polska była o krok od przerwy w dostawach prądu na skutek jednej z największych fal upałów w historii pomiarów, w czasie której we Wrocławiu odnotowano aż 37,9°C! Długotrwałe okresy gorąca najbardziej uderzają w ludzi starszych i schorowanych, ale i ci zdrowsi mogą też ponieść straty, kiedy np. przepadną im zapasy leków wymagających chłodzenia czy po prostu jedzenie z zamrażarek. Pół biedy, jeśli była to paczka warzyw na patelnię. Gorzej, gdy miałeś pełną zamrażarkę wypieszczonych owoców z twojego ogrodu.

Ale nie tylko latem zdarzają się awarie prądu. W kwietniu 2008 roku w Szczecinie i okolicach spadło tyle mokrego śniegu naraz, że zerwane zostały linie przesyłowe. I nastąpił blackout, który kosztował w sumie ponad 54 mln zł (nie wliczając kosztów po stronie mieszkańców i rolników), jak wyliczyli autorzy opublikowanego dzisiaj raportu “Klimat Ryzyka”, przygotowanego przez Deloitte na zlecenie Polskiej Izby Ubezpieczeń.

Przykład Toronto wyraźnie pokazuje, że przerwanie dostaw prądu mogłaby też np. spowodować fala mrozów – czy to z powodu przeciążeń związanych z większym apetytem na energię, czy też z powodu uszkodzenia linii przesyłowych wskutek niskiej temperatury i opadów śniegu.

Źródło: “Klimat Ryzyka”

Jak podaje raport “Klimat Ryzyka”, gdyby hipotetyczny blackout nastąpił, powiedzmy, 12 grudnia 2018 roku, objął całą Polskę i trwał około ośmiu godzin, to straty wyniosłyby 2,6 mld zł. Największymi poszkodowanymi byłyby: przemysł przetwórczy (1,2 mld zł) i gospodarstwa domowe (550 mln zł). Całość strat to kwota porównywalna z kosztami suszy, jaka miała miejsce w 2018 roku. Może przypomnę: upały i brak opadów w maju i czerwcu 2018 roku sprawiły m.in., że rolnicy zebrali z pól aż o 16 proc. mniej zbóż niż rok temu (!).

Blackout – jakby to mogło wyglądać?

Opowiem Wam, jak brak prądu przez osiem godzin zimą odczuje ktoś, kto mieszka w domku jednorodzinnym pod wielkim miastem, jak ja. A, prawda, ja nie muszę przecież fantazjować, bo mieszkam w rejonie dość często doświadczającym awarii prądu, które ciągną się niekiedy przez kilka godzin. No to opowiem, jak to już u nas bywało, i pociągnę to kawałek dalej w przyszłość.

Od lat zbieramy się, żeby zamontować w domu kominek, ale wciąż nie wystarcza nam na to funduszy. Skazani więc jesteśmy na ogrzewanie z pieca gazowego, który musi być stale podłączony do prądu, bo jeśli nie jest, to nie działa i basta.

Tak więc od pierwszych chwil blackoutu robi się u nas coraz chłodniej, bo dom jest stary i niestety niezbyt dobrze zaizolowany. W czasie mrozów po jakichś trzech godzinach jest u nas jakieś 15-16°C. Tak więc, po pierwsze, marzniemy.

Po drugie, nie mamy też wody, bo nie działa infrastruktura pompująca ją i dostarczająca do domów. Nie dość, że jest zimno, to jeszcze nie można spuścić wody ani umyć rąk. Ponieważ jest duży mróz, grozi nam rozsadzenie wodociągu, w którym panuje zastój.

NIC nie działa

Dalszy scenariusz to kombinacja wyobraźni i treści książki “Blackout” Marca Elsberga, która zrobiła na mnie ogromne wrażenie, dzięki czemu poczyniłam pewne kroki zapobiegawcze, o których za chwilę.

Po wodę można przecież iść do sklepu, prawda? Tylko że i tam nie ma prądu, więc sprzedawca w supermarkecie nie może mi wydać towaru bez zaksięgowania tego w systemie. No, ale od czego są w końcu sklepiki osiedlowe? Tam pani Wanda wpisze kwotę do zeszytu, a potem sobie wprowadzi do systemu. Uff. Przedwczesna radość, bo przecież nie noszę przy sobie gotówki, a kartą nie da się zapłacić, gdy nie ma prądu.  

Kiedy wróci Piotrek, który pojechał gdzieś samochodem, może znajdzie u siebie trochę gotówki. Chętnie zadzwoniłabym do niego, ale nie działają komórki, bo przecież stacje bazowe też muszą być z czegoś zasilane. Systemy awaryjne wystarczają im na kilka, rzadko – kilkadziesiąt godzin.

Póki co, dzieci są w szkole, ale ja nie mogę się dowiedzieć, czy awaria ich dotyczy, bo nie mam również internetu. Pomijam już to, że wskutek tego nie mogę pracować, a terminy gonią.

Kiedy wreszcie, po kilku godzinach, wraca Piotrek, jest zielony na twarzy. Na moje pytanie, o co chodzi, zaczyna opowiadać, że na ulicach panuje istne pandemonium, bo nie działa sygnalizacja i wszędzie są gigantyczne korki. Dodatkowo, ulice w Warszawie są zatarasowane przez stojące bezwładnie tramwaje, a ludzie nie mają jak wrócić do podmiejskich miejscowości, bo pociągi również utknęły. Kierowcy, którym zabrakło paliwa w bakach, zatrzymują się na poboczach, bo nie działają stacje benzynowe.

Po tych kilku godzinach siedzę w domu w kurtce. Dobrze, że chociaż działa kuchenka gazowa, dzięki której się dogrzewam i mogę coś ugotować. Wyzwaniem jest oczywiście przywiezienie dzieci ze szkoły oddalonej od nas o kilka kilometrów. Liczę, że awaria wkrótce się skończy.

Chaos wszędzie

Gorzej mają ludzie, którzy utknęli akurat w windach albo górnicy pracujący pod ziemią. Dla wielu starszych osób mieszkających w blokach na wyższych piętrach brak prądu oznacza uwięzienie w domach. Dla szpitali przerwa w dostawie energii to prawdziwa katastrofa, zwłaszcza na oddziałach intensywnej terapii czy w salach operacyjnych. Wiele z nich ma awaryjne agregaty prądotwórcze, ale nie wszystkie są gotowe na sytuacje kryzysowe. Podobnie jest z domami opieki, żłobkami, przedszkolami.

Po kilku godzinach zaczynają cierpieć krowy niewydojone przez automatyczne dojarki, wychładzają się kurczęta w inkubatorach. Ustają dostawy leków do aptek, więc wiele osób doświadcza zaostrzenia objawów chorób. Nie można wezwać pogotowia, policji czy straży pożarnej, zaczynają się pierwsze kradzieże w sklepach. Do domów przestaje docierać gaz. Mimo mrozu zaczyna być zagrożona głęboko mrożona żywność, dla której zewnętrzna temperatura jest zbyt wysoka. Psują się owoce i warzywa, które z kolei nie lubią zbyt niskich temperatur. Staje praca na budowach, przestają działać urzędy, instytucje, banki.

To na szczęście tylko hipotetyczny scenariusz, znany na razie wyłącznie z książek. W wersji optymistycznej po kilku godzinach chaosu dostawy prądu zostają wznowione i udaje się przezwyciężyć chaos. W wersji pesymistycznej długo ciągnąca się awaria może zachwiać podstawami gospodarki i instytucji państwa. Obyśmy tego ostatniego nigdy nie doświadczyli.

Jak się przygotować?

Po pierwszej kilkugodzinnej awarii prądu w naszej okolicy w pewnym stopniu przygotowaliśmy się na takie sytuacje. Zaczęliśmy trzymać w garażu zapas wody i jedzenia, mamy też trochę świec. Nie zamontowaliśmy jeszcze kominka, ale kupiliśmy niewielki agregat prądotwórczy i mamy zapas paliwa do niego, więc dobę powinniśmy wytrzymać, podgrzewając się piecykiem elektrycznym. Staramy się też nie zostawać bez gotówki.

To może oczywiście wystarczyć na dobę, góra dwie, bo na dłuższy scenariusz nie jesteśmy gotowi. Czy to już paranoja? Już wcześniej mieliśmy awarie, więc to raczej zdrowy rozsądek.

Gdybyśmy mieli linię produkcyjną, nawet kilkugodzinny przestój skutkowałby dużymi stratami. Na takie sytuacje warto mieć wykupione ubezpieczenie.

To samo dotyczy nas wszystkich, czyli “osób prywatnych”. Jak podaje wymieniony wyżej raport, podczas powodzi w 2010 roku ucierpiało 24 tys. rodzin, a straty oszacowano na ponad 12 mld zł. Tylko niecałe 13 proc. tych strat było ubezpieczonych.

Wiadomo, że wskutek zmian napięcia w sieci elektrycznej można stracić cenny sprzęt elektroniczny. Możemy też ponieść straty, kiedy mamy pełną zamrażarkę mrożonek. Mało kto zdaje sobie sprawę z tego, że możemy to wszystko ubezpieczyć – tak, nawet rozmrożone jedzenie! Trzeba pytać o produkty ubezpieczeniowe, które zakresem ochrony obejmują szkody w gospodarstwie domowym powstałe w wyniku przerw w dostawie energii. No i koniecznie sprawdźcie w ogólnych warunkach ubezpieczenia przed zawarciem umowy, jaki macie zakres ochrony. Może być on ograniczony do przerw na skutek blackoutu lub awarii po stronie producenta lub dystrybutora energii elektrycznej. W takich wypadkach szkody powstałe w wyniku złego stanu sieci elektrycznej w samym budynku mogą być poza ochroną ubezpieczeniową.

Patrząc szerzej na problem zmian klimatu i jego wpływu na nas, to sądzę, że warto stawiać samorządom lokalnym pytania o tworzenie sztabów kryzysowych i procedur na wypadek awarii czy klęski żywiołowej w naszej okolicy. Gwałtownych zjawisk pogodowych będzie coraz więcej, więc nie są to pytania z sufitu, a naturalną koleją rzeczy są to sprawy, które mają najniższy priorytet “w czasie pokoju”. Jednak kiedy już dzieje się coś złego, nagle nabierają pierwszorzędnego znaczenia. Życzę sobie i Wam, żebyśmy nie przekonali się o tym na własnej skórze.

O tym jak globalne ocieplenie już wpływa i będzie wpływać na Polskę, pisał Piotrek.

Materiał jest elementem współpracy z Polską Izbą Ubezpieczeń. Partner nie miał wpływu na tworzone przez nas treści i wyrażane opinie.

Blackout, czyli jak zmiana klimatu może pozbawić nas prądu
5 (100%) 5 głosów

7
Dodaj komentarz

avatar
 
6 Comment threads
1 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
6 Comment authors
bystrzakChriskeeeperKrzysztof DMichal Bylewski Recent comment authors

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
najnowszy najstarszy oceniany
Powiadom o
Ryszard Miechowicz
Gość
Ryszard Miechowicz

Dlaczego mokry śnieg uszkadza linie energetyczne? Linia idzie przez las. Po ok. 1,5m (dla linii SN, dla WN to 4,5m) drzewa są wycięte. Ale wyrastają ponad przewody wyżej niż szerokość pasa wycinki. A ponieważ od strony linii nie ma drzew, to jest tam sięcej gałęzi. Mokry śnieg jest lepki, a drzewa iglaste mogą go na gałęziach zaabsorbować kilka ton. W środku lasu gałęzie się po prostu łamią pod jego ciężarem. Ale na brzegu lasu, wzdłuż dróg czy linii energetycznych korona jest niesymetryczna, więc drzewa kładą się w kierunku, gdzie są bardziej obciążone – czyli na drogę, bądź linię energetyczną. To… Czytaj więcej »

Chris
Gość
Chris

Akurat tak sie sklada ze w czasie slynnego blackoutu (przerwy w zasilaniu) pracowalwm w Ontario Hydro w prowincji Ontario w Kanadzie, wiem doskonale na czym problem polegał. Otóż wszystko zostalo spowodowane nie warunkami meteorologicznymi, ale awarią systemu komputerowego w jednym ze stanów USA. Komputer byl dość starej generacji ale nikomu wczesniej nie przyszlo do glowy że awaria tego akurat komputera spowoduje lawinową reakcję innych komputerów pracujących w innych rejonach Stanów oraz Kanady. Abynie pisać długiego wywodu, napisze tylko że od tamtego czasu powołano do życia specjalne komórki ktore mają za zadanie dokonywać analiz dotyczących pracy i współpracy używamego sprzętu komputerowego,… Czytaj więcej »

Michal Bylewski
Gość
Michal Bylewski

Ciekawy artykuł – dzięki. Pamiętam ten prawie całodobowy blackout w Szczecinie. Skończyło się na wielkiej imprezie w wieżowcu na 9-tym piętrze. Tesco w pobliżu miało agregaty awaryjne, więc niczego nam nie brakowało (poza windą może) Wieżowce mają większą pojemność cieplną i wychładzają się stosunkowo wolno, więc impreza trwała nieprzerwanie do godzin wieczornych. Taki blackout w centrum miasta. Ale żeby nie było że sobie tylko podśmiechujki robię to dodam, że w niedługim czasie słońce wejdzie w stan podwyższonej aktywności rozbłyskowej, więc możliwość uszkodzenia sieci energetycznych na skutek promieniowania również wzrośnie. W tym wypadku blackout nie będzie liczony w dniach, a tygodniach…… Czytaj więcej »

Chris
Gość
Chris

A to gdzie wyczytałeś? Bo Słońce i owszem, miało i będzie miało rozbłyski ale to zjawisko akurat jest dość dobrze poznane i skutki są też do przewidzenia. Nie tai zatem diabeĺ straszny, jak go malują. A rozbłyski mogą zakłucić raczej niskoenergetyczne linie przesyłu danych, stacje nadawczo odbiorcze komunikacji z satelitami, sieć GPS oraz komunikację raiową na falach krótkich, średnich i długich. Linie energetyczne raczej nie podlegają bezpośredniej interferencji z polem magnetycznym czy promieniowaniem jonizującym. Ostatnio w mediach i internecie panuje “moda” na wciskanie ciemnoty, rodzaj analfabeyzmu z wiedzy niegdyś powszechnej, bo w szkołach (za komuny) uczono geografii, chemii i fizyki… Czytaj więcej »

Krzysztof D
Gość
Krzysztof D

Nie żeby kryptoreklam ale …
DomowySurvival na YouTube

A poza tym wystarczy poradzić się pokolenia 50+ jak to było w latach 80-tych zimą.
Gospodarka niedoboru i konieczność posiadania zapasów.

Tak żeby wytrzymać z dwa trzy tygodnie.

keeeper
Gość
keeeper

Bardzo ciekawy artykuł, dzięki za zwrócenie uwagi na problem o którym mało kto myśli. U siebie w domu mam kominek i piec drzewno-węglowy więc ciepło nie byłoby problemem, ale możliwość rozsadzenia instalacji wodociągowej już jak najbardziej.

Osobiście podobają mi się pomysły takie jak ma Tesla na domowe baterie do magazynowania energii el. – nawet jeśli nie zamierzasz instalować solarów to fajnie by było mieć takie zabezpieczenie. Tylko cena wciąż zaporowa.

bystrzak
Gość
bystrzak

Uzywane panele fotowoltaiczne 1000zl, przetwornica 2kW 2000zl, 2 akumulatory 1000zl i jestesmy niezalezni. Grzac mozna grzejnikami na butle 11kg LPG 🙂 Przy okazji pani wie ze ZYJEMY W KONCOWCE EPOKI LODOWCOWEJ WIEC KLIMAT SIE OCIEPLA? sory za caps. Planeta ma cykle trwajace tysiace lat. 10 tys lat temu europe pokrywal lodowiec. Globalne ocieplenie wynika z cyklu zlodowacen i czlowiek moze miec maly wplyw lub zadny. Ekologia to chyba nowa wiara, bo nie spotkalem sie z zadnymi przekonywujacymi dowodami. Rzekomy 4 krotny wzrost powodzi moze wynikac z zasiedlania nowych terenow, albo ze zmiany kwalyfikacji powodziowej na przestrzeni lat. Nie zaufam pani… Czytaj więcej »

Nie ma więcej wpisów